حبيب يغمايى ، تحت عنوان « مادران و دختران » : . . . 10 . يكى از دانشمندان اروپايى ( . . . ) مىگويد : مقام مادر : كسانى كه بند گهوارهء كودكان را به دست دارند ، از آنها كه زمام حكومتى را در دست گرفته‌اند مؤثرتر و بانفوذتر مىباشند . 11 . به حافظ نسبت داده‌اند اين بيت را ( 1 ) : عشق تو در وجودم و مهر تو در دلم با شير اندرون شد و با جان بدر شود اينكه مىگويند هرچه با شير اندرون شد با جان بيرون مىرود ، حكايت از اثر عظيم تربيت اول است كه در دفتر 89 دربارهء آن بحث كرده‌ايم . 12 . راجع به مادر مباحثى هست : مقام مادرى : الف . مقام مادر از لحاظ وظيفه اى كه طبيعت و فطرت به عهدهء او گذاشته است غير از زاييدن ، يعنى پرورش روحى كه چيزى جانشين ندارد . بعضى مىگويند بچه بزرگ كردن مثل جوجه وا كردن فعلًا ماشينى شده . وظيفه اى كه طبيعت به عهدهء مادر گذاشته است : در قديم الزاماً مرغ بايد روى تخم بنشيند ، حالا ماشين آن كار را مىكند . همچنين در قديم مادر بچه را بزرگ مىكرد ، امروز دولت يا مؤسسات ملى . اگر دولت بزرگ كند ، حقوق پدرى از ميان مىرود و حقوق دولتى جاى آن را مىگيرد و دولت صاحب اختيار فرزندان مىشود . چرا حق مادر و سهم مادر در فرزند بيشتر از پدر است ؟ : مقام مادرى از مقام پدرى بالاتر است ، به دليل اينكه نقش مادر در تكوين نسل بعدى از نقش پدر كاملتر است . در تكوين سلول اول ، پدر و مادر على السويّه شريكند و از آن به بعد تا نه ماه فرزند از خون و هم از روح يعنى فكر و خلق مادر تغذى مىكند . در دورهء رضاع نيز هم از خون مادر و هم از روح او تغذى مىكند ، زيرا خلق و روحيهء شيردهنده در روح شيرخوار مؤثر است . در دورهء

--> ( 1 ) ولى در حافظ چاپ قزوينى نيست .